Kancelarie White & Case i Wolf Theiss oraz Staroń & Partners reprezentowały indyjską firmę Flemingo Duty Free w arbitrażu inwestycyjnym z rządem polskim – dowiedział się „Rynek Prawniczy”. Polskę reprezentowała kancelaria Bird & Bird wspierana przez prawniczki Polski z Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa – ustalił „Rynek Prawniczy”.
Flemingo Duty Free to większościowy udziałowiec PHZ „Baltona” należący międzynarodowej firmy handlu wolnocłowego Flemingo International Limited. Spór wynikł z powodu usunięcia sieci wolnocłowych sklepów „Baltony” z lotniska im. Chopina na warszawskim Okęciu. W arbitrażu toczył się z inicjatywy inwestora na podstawie dwustronnego traktatu polsko-indyjskiego o ochronie inwestycji.
W sierpniu 2016 r. Stały Trybunał Arbitrażowy w Hadze orzekł, iż Polska naruszyła zasadę uczciwego traktowania inwestycji Flemingo Duty Free w Polsce wynikającą z traktatu i zasądził na rzecz inwestora odszkodowanie w kwocie ok. 20 milionów euro wraz z odsetkami i kosztami postępowania arbitrażowego. Rekompensata przyznana przez arbitrów jest przeszło cztery razy mniejsza od żądanej przez inwestorów. Wyrok opublikowano 26 października 2016 r.
Historia sporu sięga 2010 r. Wówczas to Flemingo Duty Free, poprzez swoją spółkę zależną, nabyła od Państwowego Przedsiębiorstwa „Porty Lotnicze” i Skarbu Państwa akcje „Baltony”. Firma była wtedy w ekonomicznych tarapatach. Po przejęciu kontroli nad „Baltoną” inwestor ją zrestrukturyzował i ustawił na kursie biznesowym. Jednak pod koniec 2011 r. pojawiły się nowe kłopoty. Okazało się bowiem, że wieloletnia koncesja na prowadzenie sieci sklepów „Baltona” w dawnym Terminalu 1 warszawskiego lotniska nie pasuje do planów inwestycyjnych jego zarządcy, czyli „Portów Lotniczych”. Przedsiębiorstwo to zamierzało w 2012 r. zamknąć Terminal 1, aby zmodernizować go przy pomocy dotacji finansowej uzyskanej z Unii Europejskiej. Będące podstawą koncesji umowy najmu miały obowiązywać jeszcze przez lata i mogły być wypowiedziane za odszkodowaniem. Przedsiębiorstwo jednak rozwiązało je ze skutkiem natychmiastowym, jako powód podając naruszenie umów przez spółkę córkę „Baltony” – BH Travel Retail Poland, która bezpośrednio zarządzała siecią sklepów w Terminalu 1 lotniska.
W styczniu 2014 r. Flemingo Duty Free wystąpiła z pozwem przeciwko Polsce do trybunału arbitrażowego wskazanego w traktacie ochronie inwestycji. Indyjska firma domagała się 81,6 mln euro odszkodowania za bezprawne wywłaszczenie z inwestycji i naruszenie przez Polskę zobowiązania do „sprawiedliwego i równego traktowania”.
Trybunał – w składzie trzech arbitrów (przewodniczący Hans van Houtte, arbitrzy boczni John Townsend i Wolfgang Kühn – wyznaczony przez stronę polską partner niemieckiej kancelarii Heuking Kühn Lüer Wojtek) – orzekł, iż Polska naruszyła zasady sprawiedliwego i równego traktowania inwestora zagranicznego oraz zakaz wywłaszczenia bez odszkodowania. Jak to ujął, umowy najmu zostały „unicestwione przez działania PP PL”, a za te bezprawne akty odpowiedzialność międzynarodową ponosi Polska. Odrzucił argumentację pełnomocników rządu polskiego, twierdzących, iż status przedsiębiorstwa państwowego określają przepisy prawa krajowego. Uznał, iż w tym wypadku działało ono w świetle prawa międzynarodowego jak „organ” państwa, wykonując delegowane uprawnienia o charakterze władztwa państwowego.
Flemingo Duty Free przed haskim trybunałem arbitrażowym reprezentowały kancelarie White & Case, Wolf Theiss i Staroń & Partners.
Pełnomocnikami klienta z ramienia Wolf Theiss byli prawnicy z warszawskiego biura: Marta Cichomska (w lutym 2016 r. odeszła z kancelarii do Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa) i Ignacy Janas (odszedł z Wolf Theiss w czerwcu 2016 r.). W imieniu kancelarii Staroń & Partners występował Piotr Staroń. Z White & Case działało w sprawie czworo prawników biura kancelarii w Paryżu.
Polski rząd reprezentowali prawnicy warszawskiego biura kancelarii Bird & Bird – Bartłomiej Niewczas, Jakub Ruiz i Joanna Szumilas-Balicka oraz radczynie Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa Elżbieta Buczkowska i Joanna Jackowska-Majeranowska.
Ireneusz Walencik
