Europejski rynek magazynowania energii w bateriach: bezprecedensowy wzrost napotyka nowe wyzwania

146
Zdjęcie: Achraf Anaya/Vecteezy

Wiodąca europejska kancelaria prawna Fieldfisher opublikowała raport „The European Battery Energy Storage System (BESS) Economy”. Dokument pokazuje, że po 18 miesiącach dynamicznego wzrostu europejski sektor magazynowania energii w bateriach coraz częściej mierzy się z barierami regulacyjnymi i ograniczeniami w dostępie do sieci. Konflikt na Bliskim Wschodzie przyspieszy zapotrzebowanie na czystą energię zwiększając popyt na moce magazynowania energii. Wywrze to dodatkową presję na łańcuchy dostaw oraz nasili problemy z przyłączeniem do sieci i procedurami administracyjnymi. Zainstalowana moc wielkoskalowych magazynów energii w Europie ma wzrosnąć ponad sześciokrotnie do 2030 roku, osiągając ponad 100 gigawatów. Raport wskazuje jednak, że realizacja tego scenariusza będzie zależeć od przyspieszenia modernizacji sieci, uproszczenia procedur administracyjnych oraz stworzenia bardziej przejrzystych, przewidywalnych i stabilnych ram prawnych dla inwestorów i deweloperów.

Analiza Fieldfisher obejmuje 11 kluczowych rynków europejskich i opiera się na autorskim BESS Market Maturity Index, który ocenia kraje według pięciu filarów: regulacji, przyłączenia do sieci, zaufania inwestorów, systemów wsparcia oraz cyberbezpieczeństwa. Zestawienie pokazuje, które rynki dojrzewają najszybciej, a gdzie bariery strukturalne i prawne nadal hamują rozwój.

Polska: przyspieszenie w kierunku integracji odnawialnych źródeł energii

Na tle Europy Polska wyróżnia się jako rynek BESS znajdujący się w fazie szybkiego wzrostu, napędzanego transformacją energetyczną i rosnącą rolą odnawialnych źródeł energii. Obecnie zainstalowana moc magazynów energii wynosi około 32 megawatów, jednak pipeline  projektów sięga już nawet 15 gigawatogodzin, a celem krajowym jest osiągnięcie 6 GW do 2030 roku.

Rosnące znaczenie magazynowania energii wynika z potrzeby zapewnienia większej elastyczności systemu. W raporcie BGK „Analiza luk inwestycyjnych na rynku energetycznym oraz potrzeby zaangażowania się BGK w ich finansowanie” z grudnia 2025 roku luka elastyczności została wskazana jako jedna z głównych barier inwestycyjnych polskiej energetyki. Przy ponad 35 GW już uruchomionych niestabilnych źródeł odnawialnych oraz celu 5,9 GW dla morskiej energetyki wiatrowej do 2030 roku, magazyny energii stają się kluczowe dla stabilności sieci i zwiększania przychodów z projektów hybrydowych.

Silnym impulsem dla rynku pozostają mechanizmy wsparcia. Program pomocy publicznej „Magazyny energii elektrycznej i związana z nimi infrastruktura dla poprawy stabilności polskiej sieci elektroenergetycznej” o wartości 1,2 mld euro jest największym tego typu instrumentem w Europie Środkowo-Wschodniej i ma wesprzeć realizację 172 projektów o łącznej pojemności 14,5 GWh do 2028 roku. Skala zainteresowania potwierdza potencjał sektora – do programu złożono 630 wniosków, a jego budżet został przekroczony ponad siedmiokrotnie. Równolegle PGE Polska Grupa Energetyczna planuje budowę 10 GWh nowych mocy do 2035 roku, a dwa wielkoskalowe projekty spółki o łącznej mocy 425 MW dodatkowo wzmacniają rynek.

Jednocześnie polski operator systemu przesyłowego PSE Polskie Sieci Elektroenergetyczne postrzega magazyny energii jako istotne wsparcie dla stabilizacji systemu, co odróżnia Polskę od bardziej przeciążonych rynków, takich jak Niemcy czy Holandia. Plan rozwoju sieci przesyłowej o wartości 15,4 mld euro na lata 2025–2034 zakłada budowę 4,7 tys. km nowych linii 400 kV i 28 nowych stacji elektroenergetycznych. Trwają także reformy procedur przyłączeniowych, które mają uporządkować kolejkę projektów i zwiększyć efektywność procesu inwestycyjnego.

Pod względem przychodowym polski rynek staje się coraz bardziej zróżnicowany. Reforma rynku bilansującego z czerwca 2024 roku otworzyła nowe możliwości w zakresie usług systemowych (m.in. utrzymania częstotliwości i bilansowania systemu), takich jak FCR, aFRR, mFRR i RR, obok przychodów z rynku dnia następnego, handlu intraday  i usług systemowych. Najlepiej pozycjonowane będą projekty hybrydowe i współlokowane, a także instalacje przemysłowe, które pozwalają ograniczać koszty energii i zmienność cenową. Jednocześnie inwestorzy powinni zakładać, że obecnie wysokie stawki za usługi systemowe będą stopniowo maleć wraz z rozwojem rynku, co będzie wymagało starannego planowania struktury przychodów i odpowiedniego pozycjonowania projektów w perspektywie kolejnych aukcji rynku mocy po 2029 roku.

– Polska staje się jednym z najbardziej perspektywicznych rynków magazynowania energii w regionie, łącząc silny impuls inwestycyjny, rosnące potrzeby systemowe i znaczące publiczne wsparcie finansowe. Sukces projektów będzie jednak zależał od umiejętnego połączenia strategii regulacyjnej, dostępu do sieci i dobrze zaplanowanych struktur przychodów. Wspieramy inwestorów i deweloperów w przekuwaniu tego potencjału w projekty, które są nie tylko ambitne, ale przede wszystkim bankowalne i gotowe do realizacji – mówi Rafał Stroiński, Co-Managing Partner w Fieldfisher Polska.

Potencjał rynkowy pozostaje wysoki – dla projektów, które potrafią zarządzać ryzykiem prawnym

Mimo rosnących barier Europa nadal oferuje znaczący potencjał dla inwestycji w magazyny energii. Jak podkreśla Daniel Marhewka, współkierujący Fieldfisher’s Energy, Natural Resources & Sustainability Group:

– Inwestorzy chcą wspierać rozwój magazynowania energii w Europie, ale potrzebują większej pewności. Jaśniejsze harmonogramy procesów administracyjnych, przejrzyste zasady przyłączenia do sieci oraz spójne wymagania compliance  mogłyby odblokować miliardy euro prywatnych inwestycji. Ramy prawne zapewniające przejrzystość i wspierające biznesowe uzasadnienie projektów są dziś kluczowe dla doprowadzenia ich do realizacji. Przekładamy złożoność regulacyjną na projekty, które są gotowe do realizacji i finansowania.

Jak wskazuje raport, współlokowanie magazynów energii z farmami wiatrowymi lub fotowoltaicznymi może zwiększyć przychody o 8-25 proc. Z kolei czasowe zwolnienia z opłat sieciowych w Niemczech i Belgii poprawiają rentowność projektów na wczesnym etapie, a nowe rynki mocy we Włoszech, Belgii i Polsce oferują bardziej przewidywalne strumienie przychodów.

Wiele z tych możliwości zależy jednak od odpowiednio wczesnego pozycjonowania regulacyjnego, skutecznego ograniczania ryzyka prawnego oraz zabezpieczenia dostępu do sieci, zanim kolejki przyłączeniowe staną się jeszcze bardziej restrykcyjne.

Daniel Marhewka podsumowuje:
– Ambicje Europy w zakresie rozwoju magazynowania energii są realne, ale aby mogły się urzeczywistnić, inwestorzy i instytucje finansujące muszą sprawnie poruszać się w stale zmieniającym się otoczeniu regulacyjnym i odpowiednio wcześnie reagować na kolejne zmiany. Z przyjemnością wspieramy zainteresowane podmioty w tym procesie.

Raport do pobrania

Pełna treść raportu „The European Battery Energy Storage System (BESS) Economy jest dostępna bezpłatnie na stronie internetowej kancelarii Fieldfisher.

Materiał kancelarii Fieldfisher Poland