Nie będzie już wyboru „Adwokatki Roku” w konkursie pod auspicjami władz samorządu palestry. Naczelna Rada Adwokacka w lutym 2026 r. ogłosiła natomiast konkurs „Adwokatka i Adwokat Roku 2025”, transformując dotychczasową formułę z jednopłciowej na dwupłciową.
NRA poinformowała na swojej witrynie internetowej, iż nagroda w konkursie będzie, jak stanowi jej regulamin, „uhonorowaniem adwokatki oraz adwokata, którzy w danym roku kalendarzowym wykazali się osiągnięciami w ramach prowadzonej przez siebie działalności zawodowej, widocznym zaangażowaniem w prace samorządu adwokackiego, a także inną aktywnością, w tym społeczną lub naukową”.
O degenderyzacji konkursu przesądziła podjęta w lutym 2026 r. przez, składające się czterech adwokatów i czterech adwokatek, prezydium NRA, uchwała w sprawie regulaminu przyznawania przez NRA nagrody „Adwokatka i Adwokat Roku”, która uchyliła poprzednią uchwałę ze stycznia 2025 r. Zgodnie z regulaminem, „organizatora nagrody” reprezentuje Komisja ds. Równego Traktowania przy NRA. Zgłoszenia będzie oceniać i laureatów wybierać kapituła z udziałem prezesa NRA, czworga członków tejże komisji oraz czterech osób wyróżniających się działalnością na rzecz praw człowieka lub działalnością publiczną i społeczną, w tym co najmniej dwóch kobiet i dwojga adwokatów. W marcu 2026 r. prezydium NRA wybrało skład kapituły, obok prezesa w roli przewodniczącego, znalazło się w nim sześć adwokatek, adwokat oraz znana z telewizji Martyna Wojciechowska.
Po raz pierwszy konkurs odbył się pod patronatem samorządu adwokackiego w 2017 r., wówczas jeszcze pod nazwą „Kobieta Adwokatury”. Przeprowadzono go na fali społecznie postępowego i na wskroś nowoczesnego światowego trendu gender diversity (różnorodność płciowa), który, według Wikipedii, odnosi się do „sprawiedliwej reprezentacji osób różnych płci”, najczęściej do „sprawiedliwej proporcji mężczyzn do kobiet” w pełnieniu ról społecznych. W takim ujęciu konkurs był wyraźnym znakiem podjęcia w palestrze, pod głoszonym ówcześnie hasłem „Adwokatura jest kobietą”, wyzwania genderyzacji, czyli, wedle Wikipedii, „dzielenia, kategoryzowania lub traktowania na podstawie rozróżnień płciowych”.
Trzecią edycję konkursu przeprowadzono pod zmienioną nazwą – zamiast „Kobiety Adwokatury” kapituła wybrała „Adwokatkę Roku”. Ówczesne władze samorządowe poparły w taki sposób formułowany przez środowisko feministyczne postulat zrównania płci w języku polskim poprzez stosowanie tzw. żeńskiej końcówki (feminatywu) w nazwie zawodu adwokackiego dla osób kobiecych.
Dotychczas odbyło się osiem edycji konkursu. Jego inicjatorem i organizatorem był Zespół do spraw Kobiet przy NRA, którego w najnowszej kadencji rady, po zjeździe adwokatów w 2025 r., nie powołano. W tym czasie zmieniły się w adwokaturze proporcje płciowe. Według nieoficjalnych danych, pań w palestrze jest już ponad połowa.
W związku z rozszerzeniem zasięgu konkursu na mężczyzn grupa kilkudziesięciu osób adwokackich, w ogromnej większości żeńskich, w tym laureatki nagrody oraz byłe członkinie ZdK przy NRA, ogłosiła w serwisie społecznościowym swoje stanowisko, opowiadając się de facto za przywróceniem nagrody jako akcji afirmatywnej na rzecz kobiet i zwiększenia ich udziału w organach samorządu palestry. Stwierdza się w nim m.in., że „zmiana formuły konkursu przedstawiana jest jako wyraz pełnej równości i odejście od rozwiązań postrzeganych jako historyczne i nieaktualne, jednak uzasadnienie to przeczy faktycznym nierównościom między kobietami a mężczyznami i wiedzy na temat mechanizmów wyrównywania szans”. Autorki stanowiska piszą ponadto, iż „współczesne standardy europejskie w zakresie równości płci nie odchodzą od rozwiązań wspierających reprezentację kobiet”, a „działania dedykowane wyłącznie kobietom nie utrwalają podziałów, lecz służą ich niwelowaniu poprzez zwiększanie realnej obecności kobiet w przestrzeni decyzyjnej i publicznej”.
Ireneusz Walencik
