Raport: Rynek prawniczy w pigułce – najbardziej spektakularne wydarzenia 2020 roku

1202

Miniony rok był inny od wszystkich poprzednich. Wiadomo, koronawirus wiele zmienił. O tym pisano w Internecie bez końca. Redakcja „Rynku Prawniczego” pisze więc raczej o tym, co było tak, jak zwykle. Albowiem rok 2020 także, jak wszystkie poprzednie, obfitował w interesujące i ważne wydarzenia na krajowym rynku usług prawniczych. Pojawiły się też trendy. Informowaliśmy o tym wszystkim na łamach portalu, a teraz przypominamy najbardziej znaczące fakty, takie, które przykuwały uwagę obserwatorów i zostały w pamięci uczestników. Było ich tak wiele, że najnowsze redakcyjne sprawozdanie roczne wydatnie się rozrosło. Odnotowaliśmy powstanie kilkudziesięciu nowych kancelarii prawniczych w Polsce, zmiany liderów w znanych firmach, podziały i odejścia prawników, międzykancelaryjne transfery zespołów prawniczych pod wodzą partnerów-liderów, czy nierzadkie megadeale w gospodarce. Słowem, mimo epidemii business as usual (or even more? ). Co z tego, że zdalnie lub w maseczkach, rękawiczkach i na dystans…

  • Prawnicy wrócili do biur, ale nie rezygnują z pracy zdalnej

Badanie firmy rekrutacyjnej HRK pokazało, że po wybuchu epidemii wirus i rygory izolacji nie spowodowały całkowitego zamknięcia kancelarii, choć zdecydowana większość pracowników pracowała zdalnie. Po uchyleniu wiosennego lockdownu prawnicy powrócili do biur, choć możliwość częściowej pracy zdalnej pozostała. Zdaniem ekspertów firmy, mieszany model pracy przyjmie się w kancelariach na stałe, np. w formie systemu rotacyjnego ograniczającego liczbę osób przebywających w biurze naraz.

Przykład do naśladowania dała kancelaria Greenberg Traurig, która do zabezpieczenia pracowników biura przed koronawirusem wynajęła eksperta z założonej     błyskawicznie firmy zajmującej się „zarządzaniem  ryzykiem i bezpieczeństwem epidemiologicznym”.

  • Epidemia nie powstrzymała wysypu firm prawniczych    

Powstało co najmniej 25 kancelarii prawnych i firm doradczych, większych i małych, ogólnych i specjalistycznych. Jedne poczęły się z podziału istniejących, tudzież odejść poszczególnych prawników „na swoje”, inne – z połączenia dwóch działających dotychczas odrębnie. W jeszcze innych załoga zdjęła starą (zagraniczną) i wciągnęła nową (krajową) banderę.

Kancelarię Rymarz Zdort tworzą byli prawnicy amerykańskiej kancelarii Weil, Gotshal & Manges w Warszawie, która zamknęła polskie biuro. Kancelarię Penteris utworzył zespół prawników, którzy do końca 2019 r. pracowali pod marką Magnusson. Następnie z Penterisa wyłoniła się butikowa kancelaria Legal Kraft.

Inne nowe butiki to kancelaria prawa finansowego KSZ Smart Legal, czyli Karwasiński Szpringer i Wspólnicy, założona przez prawników uprzednio pracujących w towarzystwach funduszy inwestycyjnych, czy polsko-węgierska kancelaria Queritius zajmująca się obsługą procesów i arbitraży w państwach Europy Środkowo-Wschodniej. Firmuje ją Wojciech Sadowski, były długoletni prawnik kancelarii K&L Gates. Butikiem procesowym jest też Ligit, firma Jana Kieszczyńskiego, który chce również doradzać klientom, jak procesów unikać. GNZ Legal Gorzelnik Nentwig Ziębiński to specjalistyczny butik z ofertą dla firm z rynku energetyki odnawialnej – utworzyli go trzej prawnicy specjalizujący się w obsłudze firm z sektora energetycznego. Dodatkowo założyli też spółkę RES Operations zajmującą się zarządzaniem aktywami OZE.

Nazwa butik jak ulał pasuje do dwóch nowych kancelarii prawa mody. Jedna to Creativa Legal – założyli ją Magdalena Korol, do niedawna wspólniczka w kancelarii Snażyk Korol Mordaka (obecnie Snażyk Mordaka) oraz adwokat Arkadiusz Szczudło, pracujący dla branży kreatywnej, w tym odzieżowej. Druga to AMN Legal Matusik-Niedziałek założona przez adwokat Agnieszkę Matusik-Niedziałek, która zrezygnowała z partnerstwa w kancelarii prawa własności intelektualnej Kulikowska & Kulikowski.

W segmencie specjalistycznych kancelarii prawa pracy też zwiększyła się konkurencja. Kancelaria PCS Paruch Chruściel Schiffter powstała po rozłamie w kancelarii Raczkowski Paruch, która obecnie działa jako Raczkowski.

W największej tegorocznej fuzji prawniczej kancelaria Zięba & Partners połączyła się z kancelarią JS Legal Jankowski Stroiński  tworząc nową firmę pod nazwą B2R Law Jankowski Stroiński Zięba.

Największa kancelaryjna secesja minionego roku, w której czternastka prawników opuściła kancelarię Deloitte Legal, zaowocowała utworzeniem nowej firmy JM Law Moskwa, Jarmul i Wspólnicy. Wśród jej założycieli byli Jan Jarmul i Paweł Moskwa, którzy dali jej nazwę. Następnie do ekipy doszedł Krzysztof Haładyj z kancelarii Baker McKenzie, a kancelaria nazywa się teraz MJH Moskwa, Jarmul, Haładyj i Wspólnicy.

Z kancelarii Elżanowski Cherka & Wąsowski odeszła szóstka prawników do nowej kancelarii Wąsowski Lorenc-Pawlak (WLP Legal). Jej założycielami  są Krzysztof Andrzej Wąsowski i Karolina Lorenc-Pawlak.

  • Zmiany przywództwa i nowi szefowie w kancelariach

Przemysław Drapała został z początkiem roku partnerem zarządzającym w kancelarii Jara Drapała & Partners, która zmieniła nazwę na JDP Drapała & Partners. Jej dotychczasowy szef od 2005 r., Zbigniew Jara, kontynuuje praktykę jako of counsel. W jego miejsce samoistnym liderem zespołu transakcyjnego i doradztwa kontraktowego został partner Marcin Chomiuk.

Renata Kabas-Komorniczak została na początku roku członkiem zarządu w firmie doradczej Rödl & Partner, w której pracuje od 2004 r. Jest współodpowiedzialna za business process outsourcing w Polsce i pełni funkcję kierownika oddziałów w Warszawie i Gdańsku.

Jacek Pawłowski, który wespół z Cezarym Żelaźnickim, od 2016 r. był wspólnikiem zarządzającym w kancelarii PwC Legal, powrócił do pracy z niemal rocznego urlopu regeneracyjnego (sabbatical leave ). Jednak już nie zarządza firmą, jedynym szefem jest Cezary Żelaźnicki.

Piotr Strawa, założyciel warszawskiego biura kancelarii Norton Rose Fulbright i jej partner zarządzający od 2000 r. (jeszcze pod nazwą Norton Rose), zakończył sprawowanie tej funkcji z upływem roku. Współpracuje z kancelarią jako konsultant w praktyce korporacyjnej oraz fuzji i przejęć. Nowym szefem firmy jest  Grzegorz Dyczkowski, szef jej praktyki bankowo-finansowej.  

Piotr Rawski, od dwóch lat partner zarządzający warszawskiego biura kancelarii Baker McKenzie, został wybrany na to stanowisko na następną, tym razem trzyletnią, kadencję.

  • Nowe specjalizacje w kancelariach

Kancelaria Maruta Wachta uruchomiła pionierską specjalizację w zakresie prawnego doradztwa dla „sztucznej inteligencji”. Tzw. AI Desk oferuje obsługę projektów wdrażania tego rodzaju zaawansowanych rozwiązań informatyczno-cybernetycznych.

Natomiast dwie kancelarie, NGL Legal i B2R Law, wpadły na pomysł, aby zająć się obsługą rynku konopnego. Na razie to zasiew, bo konopie indyjskie można wykorzystywać w Polsce tylko w ograniczonym do użytku medycznego zakresie.

W przewidywaniu ekonomicznych skutków epidemii renesans przeżywały kancelaryjne działy restrukturyzacyjno-upadłościowe. Tam, gdzie ich nie było, były zakładane, a tam gdzie już działały, były wzmacniane nowymi osobami. Na przykład taką praktykę wyodrębniła Baker McKenzie, przejmując na jej czoło Karola Czepukojcia z kancelarii Wardyński i Wspólnicy i Pawła Długoborskiego z Clifford Chance.

Kancelaria Dentons w swojej praktyce restrukturyzacji i prawa upadłościowego uruchomiła zespół restrukturyzacji konsensualnych świadczący bankom usługi doradztwa prawnego m.in. w sytuacjach zagrożenia spłaty kredytu. Na jego szefa pozyskała partnerskim stanowiskiem doświadczonego prawnika Tomasza Trockiego z kancelarii Allen & Overy.

Kancelaria B2R Law przejęła z firmy Olesiński & Wspólnicy specjalizującą się w prawie wideo gier Angelinę Stokłosę, aby stworzyła i prowadziła praktykę gier komputerowych i wideo.

  • Nowi liderzy praktyk w kancelariach

Elżbieta Rablin-Schubert odeszła z Hogan Lovells, by zostać w kancelarii NGL Legal partnerem odpowiadającym za praktykę bankowości i finansów.

Adam Kraszewski od początku roku kieruje praktykami prawa pracy oraz life sciences/IP w kancelarii Gessel.

Do kancelarii SMM Legal Maciak Mataczyński przystąpił na partnera współkierującego praktyką prawa energetycznego Michał Tarka, wspólnik poznańskiej kancelarii Tarka Trupkiewicz i Wspólnicy.

Do zespołu kancelarii BSWW dołączył Sebastian Pietrzyk, obejmując stanowisko partnera współkierującego praktyką prawa zamówień publicznych.

Artur Bilski odszedł z Alior Banku, w którym był dyrektorem działu obsługi prawnej biznesu, do kancelarii Kochański & Partners, w której odpowiada za praktykę bankowości, finansów i nowych technologii. Do praktyki rynków kapitałowych tejże kancelarii został zrekrutowany Jarosław Grzywiński, były prezes zarządu Giełdy Papierów Wartościowych.

Z firmy Olesiński i Wspólnicy do zespołu kancelarii Zięba & Partners (obecnie B2R Law) na stanowisko partnera przeszedł Szymon Syp, który prowadzi tam praktykę venture capital i współkieruje praktyką M&A.

Piotr Szafarz, partner kierujący w Dentons krajową praktyką nieruchomości, został szefem zespołu prawa nieruchomości w regionie Europy Środkowo-Wschodniej. Jego nowymi zastępcami w Polsce są partnerzy Bartłomiej Kordeczka Monika Sitowicz. Te nominacje były wynikiem rezygnacji z pracy w kancelarii partnera Pawła Dębowskiego, filaru tej praktyki, który z końcem roku przeszedł do biznesu zostając piątym partnerem zarządzającym w firmie private equity  Cornerstone Partners.

Anna Pukszto samodzielnie kieruje zespołem postępowań sądowych i arbitrażu w Dentons. Wojciech Kozłowski, dotychczasowy współkierownik, zajął się wyłącznie prowadzeniem spraw sądowych. Cezary Przygodzki natomiast sam prowadzi zespół prawa podatkowego. Karina Furga-Dąbrowska, która z nim wespół kierowała, jest europejskim dyrektorem do spraw uważności w firmie.

Mateusz Grabiec został w lipcu nowym szefem praktyki nieruchomości i inwestycji budowlanych w Baker McKenzie. Zastąpił Małgorzatę Pietrzak-Paciorek. Jednak po pół roku sam został zastąpiony przez Weronikę Guerquin-Koryzmę, która została nowym liderem praktyki po przejściu z Linklaters.

Zespołem fuzji i przejęć oraz rynków kapitałowych w Deloitte Legal kierują partnerzy Piotr Siezieniewski Ryszard Manteuffel.  

Szefem działu energetyki i projektów infrastrukturalnych w CMS został partner Marcin Bejm, wcześniej szef praktyki infrastruktury i finansowania projektów. Zastąpił  Tomasza Minkiewicza, który obecnie zarządza zespołem doradztwa dla sektora paliwowo-gazowego. Praktyką nieruchomości i budownictwa w tej kancelarii kieruje partner Caroline Maude aż z londyńskiego biura firmy. Zastąpiła Wojciecha Koczarę, który nią zarządzał od 2012 r., a teraz karierę zawodową kontynuuje w Domański Zakrzewski Palinka.

Jarosław Łukawski przeszedł z kancelarii Sołtysiński Kawecki & Szlęzak do kancelarii Domański Zakrzewski Palinka, w której jako partner kieruje praktyką prawa konkurencji.

  • Drużynowe i indywidualne transfery prawników

Było ich nie mniej niż dawniej. Kręciła się karuzela kadrowa. Podkupywanie całych zespołów czy „kaperowanie” prawników nie mogących doczekać się partnerstwa, to codzienność polskiego rynku, na którym transfery odbywają się non stop.

Grupowe

Piątka specjalistów od obsługi funduszy private equity i transakcji fuzji i przejęć z Clifford Chance uzupełniła ubytek prawników private equity w CMS powstały w tym zakresie po odejściu we wrześniu 2019 r. sześcioosobowego teamu transakcyjnego do DLA Piper. Do CMS przeszli partnerzy Sławomir Czerwiński, Mateusz Stępień, counsel Jarosław Gajda oraz Antoni WandzilakDominika Pietkun.

Zespół antymonopolowy w składzie Marcin Trepka, Martyna Wurm, Łucja Olszewska i Elżbieta Buczkowska przeniósł się z kancelarii DWF do Baker McKenzie. Prawnik kierował praktyką antymonopolową w tej pierwszej, w tej drugiej został partnerem w praktyce prawa ochrony konkurencji i konsumentów.

W transferze z wektorem odwrotnym tercet prawniczek od nieruchomości z Baker McKenzie: Joanna Wojnarowska, Weronika Roesler i Ewa Lewandowska, przystąpił  do DWF, a Joanna Wojnarowska została tam partnerem kierującym praktyką real estate.

Kochański & Partners zasiliła się czwórką prawników technologicznych – Łukasz Węgrzyn, Piotr GałkaSzymon Ciach i Piotr Kaniewski odeszli z kancelarii Spaczyński Szczepaniak i Wspólnicy (SSW Pragmatic Solutions). To specjaliści od prawa informatycznego i nowych technologii, którzy do SSW przystąpili w 2018 r., przechodząc z kancelarii Maruta Wachta.

Grupa prawników bankowo-finansowych i studentek prawa na stażu przemieściła się z praktyki bankowości i finansów White & Case do Deloitte Legal. Są w niej Aneta UrbanKatarzyna JakubiakSylwia OpiatowskaMichał OleśMariusz BujaczDominika Wróblewska, Kinga Smarduch i Anna Stawińska.

Trójka prawniczek produktowych Agnieszka MajkaCelina Bujalska i Anna Wiktorow-Bojska przeszła do NGL Legal z kancelarii Hogan Lovells, w której tworzyły zespół prawa produktowego. W NGL Legal tworzą zespół Products & Health do obsługi firm z branż farmaceutycznej, ochrony zdrowia i life sciences oraz z zakresu   doradztwa regulacyjnego dotyczącego zagadnień bezpieczeństwa produktu. Kieruje nim Agnieszka Majka ze stanowiska partnera.

Pojedyncze

Stefan Feliniak, specjalizujący się m.in. w obsłudze restrukturyzacji zadłużenia przedsiębiorstw, przeszedł z Wolf Theiss, w której kierował zespołem bankowości, do kancelarii Wardyński i Wspólnicy. Ta kancelaria wypełniła w ten sposób częściowo lukę w zespole, jaka powstała po odejściu z niej dwóch prawników restrukturyzacyjnych. Karol Czepukojć przeszedł do Baker McKenzie, a Artur Bednarski – do CMS. Oprócz tego ostatniego praktykę restrukturyzacji i upadłości w tejże kancelarii powiększył Piotr Stenko, który przeszedł z JDP Drapała & Partners.

Kancelaria Rymarz Zdort pozyskała natomiast prawniczkę restrukturyzacyjną Annę Krzanicką-Burdę z NGL Legal.

Igor Muszyński, długoletni partner w kancelarii Radzikowski Szubielska i Wspólnicy, specjalizujący się w prawnej obsłudze przedsiębiorstw energetycznych, przeniósł się do kancelarii Spaczyński Szczepaniak i Wspólnicy (SSW Pragmatic Solutions).

Inny prawnik energetyczny, Igor Hanas, zamienił kancelarię Squire Patton Boggs na Wardyński i Wspólnicy.

Grzegorz Abram, partner specjalizujący się w obsłudze emisji dłużnych papierów wartościowych, przeszedł z Clifford Chance do White & Case, by odbudowywać tam praktykę bankowo-finansową nadwątloną grupowym transferem prawników do Deloitte Legal.

Prawnik finansowy Mateusz Ordyk natomiast przeszedł z PwC Legal na partnera w Deloitte Legal.

Anna Wietrzyńska-Ciołkowska, prawniczka specjalizująca się w dziedzinie prawa realnych i wirtualnych gier hazardowych, przeszła z kancelarii DLA Piper na partnera lokalnego w warszawskim biurze angielskiej kancelarii DWF.

Jakub Kutzmann opuścił inwestującą w sektorze nieruchomości komercyjnych firmę NEPI Rockcastle, w której był szefem działu prawnego, by zostać partnerem lokalnym w praktyce nieruchomości White & Case.

Katarzyna Komulainen i Leszek Rydzewski jako partnerzy dołączyli do warszawskiego biura Andersen Tax & Legal (obecnie Andersen). Katarzyna Komulainen przeszła z  Kochański & Partners i zajmuje się praktyką white collar crime oraz compliance. Leszek Rydzewski natomiast przeszedł z kancelarii FKA Furtek Komosa Aleksandrowicz i zajmuje się obsługą sektorów bankowego i finansowego.

  • Wielomiliardowe megatransakcje

Nie zabrakło w minionym roku kilku sfinalizowanych miliardowych megadealów. Oto pięć takich transakcji opisywanych przez „Rynek Prawniczy”.

Największą było przejęcie firmy Play Communications, operatora telekomórkowej sieci Plus, przez francuską firmę Iliad za 9,6 mld zł. W tej transakcji zaangażowane były z Polski kancelarie Sołtysiński Kawecki & Szlęzak i White & Case.

Drugą pod względem wartości był giełdowy debiut firmy handlu internetowego Allegro połączony z największą pierwszą ofertą publiczną akcji w Polsce, o wartości 9,2 mld zł. Obsługę tego rekordowego dealu świadczyły Clifford Chance, Allen & Overy i Greenberg Traurig.

Na początku roku ostatecznie sfinalizowano gigaakwizycję firmy hotelarskiej Orbis przez francuską firmę AccorInvest. Wartośc tej transakcji to 5,2 mld zł. Doradzało przy niej 11 kancelarii, w tym z Polski: Kochański & Partners, Clifford Chance, Dentons, Domański Zakrzewski Palinka, Weil, Gotshal & Manges (w 2019 r., od 2020 Rymarz Zdort).

Do dużej fuzji wartej 3,3 mld zł doszło także pomiędzy kontrolowanymi przez państwo firmami Polski Koncern Naftowy Orlen i Energa. Obsługiwały ją kancelarie SMM Legal i Bird & Bird.

Zrealizowano także jeden z największych dealów w historii polskiego rynku płatniczego: duńska firma Nets przejęła za 1,8 mld zł firmę Polskie ePłatności od funduszu Innova Capital i spółki OPTeam. Doradzały przy tym White & Case,  Rymarz Zdort, WKB Wierciński, Kwieciński, Baehr. Transakcja została sfinalizowana po zatwierdzeniu przez Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, który wydał pierwszą decyzję z zakresu kontroli inwestycji, czyli nowych uprawnień do ochrony firm o strategicznym znaczeniu. Stwierdzono, że transakcja nie będzie miała negatywnego skutku dla interesów państwa i nie stwarza zagrożenia przejęcia strategicznych aktywów. Przepisy dotyczące kontroli inwestycji obowiązują od lipca i mają chronić gospodarkę kraju przed ryzykiem przejmowania w epidemicznym chaosie polskich firm ważnych dla porządku, bezpieczeństwa lub zdrowia publicznego przez zagraniczne korporacje.

  • Transakcje, które nie doszły do skutku

Nie wszystkie zainicjowane deale miały zapowiadany finał. W ubiegłym roku koronawirus skasował dwie duże transakcje. Pierwsza była zupełnie nietypowa dla polskiej gospodarki, ale została uziemiona. Mowa o ogłoszonym na początku roku przejęciu przez Polską Grupę Lotniczą, właściciela PLL LOT, niemieckich linii Condor Airlines. Cenę zakupu szacowano na 2,5 mld zł. W kwietniu PGL wycofała się z umowy kupna. Eksperci od rynku lotniczego wskazywali, że za tą decyzją stał kryzys w komunikacji lotniczej sparaliżowanej epidemią. W obsługę było zaangażowanych osiemnaście kancelarii, ale głównymi doradcami głównych stron były kancelarie White & Case i Noerr.

Drugą odwołaną transakcją była planowana w listopadzie pierwsza oferta publiczna akcji firmy telewizyjnej Canal+ Polska. Akcjonariusze sprzedający, firmy TVN Media oraz Liberty Global Ventures Holding, zadecydowali o jej odwołaniu. Według analityków nie dopisali potencjalni inwestorzy, popyt ze strony instytucji finansowych, zwłaszcza zagranicznych, był mniejszy od oczekiwań. To nieudane IPO przygotowało pięć kancelarii, w tym trzy z Polski: Rymarz Zdort, DLA Piper i Spaczyński Szczepaniak i Wspólnicy (SSW Pragmatic Solutions).

  • Fundusze finansowania procesów weszły do Polski

Pokrywanie kosztów procesów sądowych przez wyspecjalizowane fundusze inwestycyjne w zamian za procent od ewentualnie wygranej kwoty odszkodowania czy należności to w Polsce nowinka. Miniony rok może okazać się przełomowy ze względu na pojawienie się graczy chętnych do takiego biznesu. Jako jedna z pierwszych firm prawniczych na świecie taki fundusz finansowania sporów o nazwie Aldersgate Funding Limited dla swoich klientów utworzyła DLA Piper wespół z australijską firmą Litigation Capital Management. Ma on być dostępny również dla klientów z Polski.

Także amerykański fundusz private equity wyspecjalizowany m.in. w finansowaniu procesów sądowych Delta Capital Partners Management zgłosił zainteresowanie rozwojem tej działalności w Polsce. Jego dyrektorem zarządzającym na Europę został Gabriel Olearnik, były prawnik kancelarii Kochański & Partners, w której kierował praktyką private equity. Fundusz ujawnił, że już zaangażował się finansowo w jeden z gospodarczych sporów sądowych, jaki ta kancelaria obsługuje.

Zielone światło zapaliło się także w jednym z sądów, którzy w uzasadnieniu do jednego z wyroków nie zakwestionował litigation funding jako praktyki niedopuszczalnej.

  • Gazownia oferuje swoim klientom usługi prawne

Wychodzenie z ofertą usług prawniczych przez firmy zajmujące się czym innym, w ramach dosprzedaży swoich podstawowych produktów, to stały trend na polskim rynku. Umożliwiają to firmy prawnicze nowej generacji, platformy internetowej obsługi prawnej, współpracujące czy to z siecią komórkową Plus, czy z bankiem PKO. Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo  Obrót Detaliczny, wespół z również należącym do gazowniczej grupy kapitałowej, Towarzystwem Ubezpieczeń Wzajemnych Polski Gaz, zaoferowało odbiorcom swego gazu niedrogą polisę na ochronę prawną. Ubezpieczenie obejmuje pokrycie kosztów telefonicznych konsultacji prawnych, e-mailowych opinii, udostępniania aktów prawnych pocztą elektroniczną, udzielania informacji prawnych oraz zwrot kosztów pomocy prawnej udzielonej przez profesjonalnego pełnomocnika, czyli wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego za obsługę np. sprawy sądowej, do kwoty objętej sumą ubezpieczenia.

  • Kancelarie oprawiały tarcze antywirusowej finansowej pomocy publicznej  

Epidemia i wywołane przez nią zamknięcie niektórych sektorów gospodarki spowodowały konieczność wsparcia biznesu bezpośrednią pomocą finansową państwa. Rząd wypuszczał obligacje, które kupowały banki, a pieniądze ze sprzedaży szły do firm. To były słynne „tarcze antykryzysowe” zbudowane z setek miliardów złotych na dotacje i pożyczki, aby ratować płynność finansową przedsiębiorstw i miejsca pracy. Przy przygotowaniu, finansowaniu i wdrożeniu programu pomocowych subwencji o łącznej wartości 100 mld zł „Tarcza Finansowa Polskiego Funduszu Rozwoju dla Firm i Pracowników” doradzały Linklaters i Allen & Overy.

Kancelaria Domański Zakrzewski Palinka doradzała Polskim Liniom Lotniczym LOT w postępowaniu w sprawie uzyskania zgody Komisji Europejskiej na otrzymanie od rządu pomocy publicznej w wysokości 2,9 mld zł w sytuacji strat poniesionych przez pandemię koronawirusa.

  • Zakończony dziesięcioletni megaproces grupowy o kredyty frankowe

Ten długoletni spór niespodziewanie zakończył się w połowie roku. W grudniu 2010 r. grupa klientów-kredytobiorców ówczesnego BRE Banku (dziś mBank) złożyła w Sądzie Okręgowym w Łodzi pierwszy w historii polskiego sądownictwa pozew zbiorowy dotyczący umów o kredyty hipoteczne waloryzowane kursem franka szwajcarskiego. Domagali się ustalenia, że bank niewłaściwie wykonywał te umowy, gdyż pobierał zawyżone kwoty oprocentowania kredytu, powodując szkody u kredytobiorców. Wysokość oprocentowania zależała wyłącznie od decyzji banku. W lipcu 2013 r. sąd zawyrokował na korzyść konsumentów. Stwierdził, że w umowie zawarta jest klauzula abuzywna dotycząca zmiennego oprocentowania i uznał odpowiedzialność odszkodowawczą banku skutkującą koniecznością oddania nadpłaconych kwot pobranych bezprawnie. To orzeczenie podtrzymał sąd apelacyjny. mBank wniósł wtedy skargę kasacyjną, a Sąd Najwyższy w 2015 r. uchylił je jako „wadliwe” i przekazał sprawę z powrotem do rozpoznania sądowi apelacyjnemu. Sprawa toczyła się dalej przed Sądem Apelacyjnym w Łodzi, ale w lipcu mBank nieoczekiwanie wycofał apelację. W konsekwencji sąd umorzył postępowanie,  a prawomocny stał się wyrok wydany w 2013 r., który uwzględniał powództwo 1247 członków grupy.

Kancelaria Gabrysiak i Wspólnicy reprezentowała grupę kredytobiorców frankowych, mBank – Greenberg Traurig.

  • Zwycięski arbitraż polskiej firmy z rosyjskimi „gazowikami”

W marcu zakończył się czteroletni spór Polskiego Górnictwa Gazowego i Naftowego o cenę gazu ziemnego z rosyjską firmą Gazprom toczony przed Trybunałem Arbitrażowym w Sztokholmie. Zakończył się pomyślnie dla PGNiG. Trybunał orzekł, że sporną cenę należy obniżyć z mocą wsteczną od 1 listopada 2014 r., kiedy polska firma złożyła wniosek o jej renegocjację na podstawie tzw. kontraktu jamalskiego. Sam wyznaczył nową formułę ceny, która została istotnie i bezpośrednio związana z cenami gazu ziemnego na rynku europejskim. Z tego wyroku wynikła konieczność zwrotu PGNiG przez Gazprom ok. 1,5 mld dolarów, czyli ok. 6,2 mld zł nadpłaty, co też się stało.

W arbitrażu polską firmę reprezentowali prawnicy amerykańskiej kancelarii Weil, Gotshal & Manges. Pełnomocnikiem PGNiG przed trybunałem był Eric Ordway z biura w Nowym Jorku i z praktyki arbitrażu międzynarodowego. Wspierali go prawnicy z ówczesnego biura Weil w Warszawie (dziś kancelarii Rymarz Zdort): Paweł Rymarz, Marek Durski, Krzysztof Sajchta oraz Jarosław Kołkowski, który dziś jest partnerem procesowym w kancelarii Drzewiecki Tomaszek i Wspólnicy. W sprawę zaangażowani byli także ówcześni prawnicy wewnętrzni PGNiG: dyrektor departamentu obsługi korporacyjnej i prawnej Dariusz Hryniów i jego zastępca Tobiasz Szychowski, oraz dodatkowy doradca zewnętrzny Łukasz Rozdeiczer.

  • Międzynarodowe laury dla kancelarii i prawników z Polski

W ubiegłym roku polskie firmy zwyciężały w międzynarodowych rankingach i konkursach prawniczych nie tylko w kategoriach dla Polski. Odnotowujemy sukcesy na skalę ponadkrajową: środkowoeuropejską, europejską, a nawet globalną.

W ubiegłorocznej edycji konkursu The Lawyer European Awards, w którym nagrody przyznaje branżowy brytyjski tygodnik „The Lawyer”, kancelaria Kochański & Partners została uznana za Firmę Prawniczą Roku w regionie Europy Środkowej.

Z kolei Mariusz Kondrat z kancelarii Kondrat i Partnerzy został laureatem konkursu-rankingu LMG Life Sciences Awards, którego organizatorem jest brytyjskie wydawnictwo Legal Media Group. Otrzymał nagrodę w europejskiej kategorii „Prawnik Roku: spory sądowe i postępowania egzekucyjne w sprawach znaków towarowych”.

Natomiast Igor Ostrowski, partner i przewodniczący globalnej praktyki prawa technologii, mediów i telekomunikacji w kancelarii Dentons, został nagrodzony przez brytyjską organizację LGBT Stonewall tytułem Global Senior Champion of the Year (Światowy Starszy Mistrz Roku). Wyróżniono go za wspieranie działań prawnych przeciwko rozpowszechnianiu przez „Gazetę Polską” naklejek „Strefa wolna od LGBT„.

  • Prezes samorządu radców został wybrany przez Internet  

Prezesem Krajowej Rady Radców Prawnych na nową czteroletnią kadencję jest Włodzimierz Chróścik. Wybrała go większość delegatów na krajowy zjazd radców, który odbył się w listopadzie zdalnie obradując w Internecie. To znaczy prezydium i komisje zjazdowe zebrały się w Warszawie, a delegaci łączyli się i głosowali  poprzez platformy komunikacyjne online.

Nowy prezes KRRP był jedynym kandydatem na to stanowisko, otrzymał  253 głosy, przeciwko jego kandydaturze było 32 delegatów, a 33 wstrzymało się od decyzji. Zastąpił Macieja Bobrowicza, który funkcję sprawował po raz trzeci (pod rząd przez dwie trzyletnie kadencje 2007-2013 i w latach 2016-2020 podczas kadencji czteroletniej).

  • Zaczęły działać odrębne sądy do postępowań w sprawach własności intelektualnej

Nowelizacja kodeksu postępowania cywilnego, która wprowadza wyspecjalizowane sądy do spraw ochrony własności intelektualnej, weszła w życie 1 lipca. Rozpoznawanie tych spraw powierzono specjalnym wydziałom w sądach okręgowych w Warszawie, Gdańsku, Lublinie, Poznaniu i Katowicach, które mają się tym zajmować wyłącznie, a ich sędziowie mają pogłębiać swoją specjalizację w tej dziedzinie. Obok oddzielnych sądów przepisy wprowadziły też odrębną, składającą się z 40 artykułów, procedurę która reguluje m.in. specyficzne środki prawne służące ochronie i egzekwowaniu praw własności intelektualnej. W sporach z zakresu ochrony własności intelektualnej obowiązuje tzw. „przymus adwokacki”, to znaczy że ich strony muszą być reprezentowane przez profesjonalnego, kwalifikowanego pełnomocnika (adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego), z wyjątkiem tych drobniejszych, a także zwolnienia z tego obowiązku przez sąd.

Tu pigułka z roku 2019

Tu pigułka z roku 2018

Tutaj pigułka z roku 2017

Ireneusz Walencik

i.walencik@rynekprawniczy.pl