Raport: Rynek prawniczy w pigułce – najbardziej spektakularne wydarzenia 2019 roku

791

Miniony rok, kolejny w czasach wspaniałej koniunktury gospodarczej, obfitował w interesujące i ważne wydarzenia na krajowym rynku usług prawniczych. Pojawiły się też trendy. Pisaliśmy o tym wszystkim na łamach portalu. Redakcja „Rynku Prawniczego” przypomina najbardziej znaczące fakty, takie, które przykuwały uwagę obserwatorów i zostały w pamięci uczestników. Było ich tak wiele, że najnowsze redakcyjne sprawozdanie roczne wydatnie się rozrosło. Odnotowaliśmy wyjścia międzynarodowych sieci prawniczych z Polski, głośne zmiany liderów w znanych firmach, podziały i odejścia prawników z kancelarii, a w konsekwencji wejścia nowych graczy na rynek, międzykancelaryjne transfery zespołów prawniczych pod wodzą partnerówliderów, charakterystyczny dla obecnych czasów wysyp transakcji i inwestycji dotyczących odnawialnych źródeł energii czy nierzadkie megadeale w gospodarce.

Ich wyboru dokonała redakcja, a więc jest on subiektywny, ale oparty na obiektywnych kryteriach: znaczenia, wagi, wielkości.

  • Trzy zejścia zagranicznych sieci z polskiego rynku usług prawniczych i jedno wejście

Rok ubiegły obfitował w roszady sieciowych firm prawniczych na polskim rynku. Dwie amerykańskie sieci opuściły go, wychodząc z polskich kancelarii, niezadowolone z osiąganych efektów finansowych. Natomiast trzeci przypadek był odwrotny – to polska kancelaria wyszła ze skandynawsko-bałtyckiej sieci ze względu na brak korzyści z dalszego w niej pozostawania. Jedną z amerykańskich firm zmieniła brytyjska kancelaria instalując się w Polsce.

W maju amerykańska firma prawnicza K&L Gates po dziewięciu latach działalności opuściła Polskę. Jej biuro w Warszawie, zarówno personel, jak i siedzibę, przejęła wywodząca się z Wielkiej Brytanii i notowana na londyńskiej giełdzie prawnicza firma DWF. DWF Group plc kupiła biuro K&L Gates w Warszawie, a konkretnie spółkę komandytową K&L Gates Jamka, za 3 mln funtów (15 mln zł). Teraz jest to spółka DWF Poland Jamka, która oficjalnie stała się polskim biurem DWF. Partnerem zarządzającym tego biura jest Michał Pawłowski, który od marca 2019 r. był ostatnim partnerem zarządzającym w warszawskim biurze K&L Gates.

Warszawscy partnerzy kancelarii Magnusson, Tokaj i Partnerzy w październiku jednomyślnie podjęli decyzję o wystąpieniu z międzynarodowej sieć prawniczej Magnusson, w której działali od 2001 r. Starszy partner Andrzej Tokaj wyjaśniał, że udział w niej stał się hamulcem wzrostu, toteż zdecydowali się kontynuować działalność pod nową, własną marką. Od stycznia 2020 r. zespół działa jako kancelaria Penteris.

W grudniu inna amerykańska kancelaria Weil, Gotshal & Manges ogłosiła, że z końcem roku, po 29 latach, likwiduje swoje warszawskie biuro. Jak wyjaśniał Paweł Zdort, partner współzarządzający biurem Weil w Warszawie, w wypowiedzi cytowanej w portalu internetowym brytyjskiego miesięcznika „Legal Business”, większość czołowych międzynarodowych kancelarii działających w Polsce ma problem, aby konkurować cenowo z kancelariami krajowymi ze względu na możliwości finansowe lokalnych klientów. Po tym Weilexicie zespół prawników od stycznia 2020 r. uruchomił polską kancelarię pod nazwą Rymarz Zdort.

  • Podziały w kancelariach, odejścia prawników, nowe firmy na rynku

Miało miejsce kilka znaczących rozstań prawników, w tym partnerów i wspólników, z kancelariami, i podziałów w firmach. Z tych zmian wyłonili się nowi gracze na rynku, nie tylko specjalistyczne butiki.

Z początkiem stycznia doszło do głośnego podziału w dużej polskiej kancelarii Kochański Zięba i Partnerzy. Było to pokłosie toczącego ją od pewnego czasu konfliktu dwóch partnerów zarządzających Piotra Kochańskiego i Rafała Zięby. Kancelarię opuściło trzech wspólników-partnerów, w wyniku czego nazywa się ona obecnie Kochański i Partnerzy. Oprócz Zięby byli to Adam Piwakowski i Maciej Schmidt, w sumie ok. 30 prawników. Utworzyli oni wspólnie kancelarię, która działa pod nazwą Zięba & Partners.

Także w styczniu Jacek Balicki, Maciej Czekański, Bartosz Gryglewski i Wiktor Lewczuk, czterej prawnicy transakcyjni, którzy opuścili warszawskie biura trzech zagranicznych firm Baker McKenzie, Weil, Gotshal & Manges i K&L Gates, założyli własną kancelarię. Nazywa się BCGL Balicki Czekański Gryglewski Lewczuk.

W lutym powstała Knut Mazurczak Adwokaci, pierwsza w Polsce kancelaria specjalizująca się w problemach prawnych osób LGBT. Utworzyli ją adwokat Paweł Knut i adwokatka Anna Mazurczak, którzy od kilku lat zajmują się kwestiami prawnymi specyficznymi dla osób z tego kręgu.

W marcu Ida Komorowska-Moj i Arkadiusz Michaliszyn uruchomili wspólnie kancelarię KM Partners Komorowska Michaliszyn. Ida KomorowskaMoj opuściła po trzech miesiącach wyżej wspomnianą kancelarię Zięba & Partners, w której jako partner kierowała praktyką korporacyjną i M&A, po tym, jak odeszła z grupą prawników z kancelarii Kochański Zięba i Partnerzy. Arkadiusz Michaliszyn, prawnik podatkowy, wcześniej jako of counsel współpracował z warszawską kancelarią JSLegal Jankowski & Stroiński.

Podzieliła się warszawska kancelaria Pietrzak Siekierzyński Bogen. Odeszli z niej Bartłomiej Kochlewski i Paweł Siekierzyński tworząc firmę Siekierzyński Kochlewski. Natomiast kancelaria Pietrzak Siekierzyński Bogen zmieniła nazwę na Pietrzak Bogen.

We wrześniu otwarta została w Poznaniu kancelaria WKGI Wędrychowska-Karpińska, Gutowska-Ibbs. To butik prawa własności intelektualnej, założony po odejściu z kancelarii WKB Wierciński, Kwieciński, Baehr przez jej byłe prawniczki Aleksandrę Wędrychowską-Karpińską i Marię Gutowską-Ibbs.

W październiku kancelaria prawa pracy Raczkowski Paruch zamieściła w Internecie komunikat, z którego wynikało, iż w trosce „o dobro kancelarii oraz jej klientów” i ze względu na „jej wieloletnią renomę” partner zarządzający Bartłomiej Raczkowski zdecydował o „zakończeniu współpracy” ze wspólnikiem Sławomirem Paruchem. W grudniu sfinalizowano zaanonsowany wcześniej rozłam. Odszedł Sławomir Paruch z grupą prawników i doradców imigracyjnych, w tym partnerami Łukaszem Chruścielem i Karoliną Schiffter, którzy utworzyli specjalizującą się w prawie pracy kancelarię Paruch Chruściel Schiffter. Pozostali prawnicy wraz z Bartłomiejem Raczkowskim pozostali w kancelarii Raczkowski Paruch, która skróciła nazwę na Raczkowski.

  • Głośne transfery indywidualne i drużynowe

Było ich tak wiele, i tak znaczących, jak chyba nigdy. Karuzela kadrowa kręciła się jak szalona. Podkupywanie całych zespołów czy „kaperowanie” prawników nie mogących doczekać się partnerstwa, to już codzienność polskiego rynku, na którym transfery odbywają się non stop, inaczej niż w futbolu.

Pojedyncze

Tomasz Zalewski, który do listopada 2018 r. kierował kancelarią Wierzbowski Eversheds Sutherland (obecnie pod nazwą Eversheds Sutherland Wierzbowski), a z końcem tegoż roku z niej odszedł, w styczniu został partnerem w warszawskim biurze kancelarii Bird & Bird kierującym praktyką commercial, w której skład wchodzą zespoły: commercialIT /digital, zamówień publicznych i projektów infrastrukturalnych.

W styczniu partner Ireneusz Piecuch opuścił kancelarię CMS Cameron McKenna Nabarro Olswang, aby zostać wspólnikiem i partnerem w kancelarii, która w związku z tym zmieniła nazwę z Gawroński & Partners na Gawroński & Piecuch. Ale już pół roku później pożegnał się z tą firmą i założył własną pod nazwą IMP. A kancelaria Gawroński & Piecuch wróciła do pierwotnej nazwy Gawroński & Partners.

Doszło do dwóch znaczących transferów w sferze data protection. Od sierpnia współpracownikiem kancelarii Maruta Wachta jako of counsel jest nowa gwiazda tej specjalizacji, Maciej Kawecki, który poprzednio był dyrektorem Departamentu Zarządzania Danymi w Ministerstwie Cyfryzacji i koordynatorem reformy ochrony danych osobowych. Odpowiadał za przystosowanie polskiego prawodawstwa w tej dziedzinie do wymagań regulacji rozporządzenia ogólnego Unii Europejskiej o ochronie danych osobowych (RODO).

Z kolei we wrześniu na wspólnika do butikowej kancelarii Kobylańska Lewoszewski przystąpił polski weteran ochrony danych osobowych Arwid Mednis, który opuścił kancelarię PwC Legal, gdzie współkierował praktyką prawa nowych technologii, mediów i telekomunikacji. Kancelaria przyjmująca nowego wspólnika zmieniła nazwę na Kobylańska Lewoszewski Mednis.

Miał miejsce także interesujący ruch przeciwny trendowi zakładania butików przez doświadczonych prawników z dużych kancelarii. Oto latem z kancelarii prawa nieruchomości Kucharski & Partners odeszła dwójka prawników, którzy współtworzyli ją na początku 2018 r. wraz z Przemysławem Kucharskim. Aleksandra Kaczmarek przeszła do Greenberg Traurig, a Bartosz Łaski – do kancelarii WKB Wierciński, Kwieciński, Baehr.

Grupowe (minimum dwie osoby)

W styczniu ekipa prawników kapitałowych pod wodzą partnera Robert Dulewicza przeszła z kancelarii Dentons do Gide Loyrette Nouel. Razem z nim barwy zmienili Michał Śmiechowski, Agnieszka Kozikowska, Natalia Skomorowska.

Trójka prawników procesowych Marcin Asłanowicz, Paweł Bukiel i Ewa Parczewska przeszła w lutym z zespołu rozwiązywania sporów warszawskiego biura kancelarii Wolf Theiss do praktyki procesowej warszawskiego biura kancelarii Schoenherr. Marcin Asłanowicz ze stanowiska partnera kieruje w niej praktyką procesową.

W marcu Magdalena Nasiłowska, Piotr Szczeciński, Mateusz Baszczyk, Agnieszka Kania i Jakub Żebrowski przeszli z warszawskiego biura DLA Piper do kancelarii Baker McKenzie w Warszawie. Cała piątka prawników transakcyjnych dołączyła do zespołu M&A/Corporate tej kancelarii. Mateusz Baszczyk w lutym 2020 r. przeniósł się do DWF.

Kierowany przez Andrzeja Mikosza czteroosobowy zespół prawników Capital Markets/M&A, który wcześniej pracował w kancelarii K&L Gates, dołączył w kwietniu do warszawskiego biura Taylor Wessing. Andrzej Mikosz i Jakub Pitera objęli stanowiska partnerów, a dwójka prawników, w tym Patrycja Sojka – stanowiska associates.

Allen & Overy odbudowała w maju swój, przetrzebiony pięć lat temu, zespół nieruchomości, przejmując prawników z White & Case. Michał Matera jako partner kieruje ekipą, w przejściu towarzyszyli mu Piotr Przybylski, Małgorzata Jastrzębska i Marta Strykowska.

W czerwcu polscy internacjonałowie Paweł Chudzicki i Władek Rzycki, poprzednio prawnicy kancelarii K&L Gates, która właśnie wycofała się z Polski, podjęli się misji założenia i prowadzenia biura amerykańskiej kancelarii Miller Canfield w Waszyngtonie. Paweł Chudzicki kieruje waszyngtońskim biurem Miller Canfield, a Władek Rzycki mu pomaga.

Także w czerwcu dwoje prawników restrukturyzacyjnych opuściło nowo zainstalowane w Warszawie biuro brytyjskiej kancelarii DWF, które powstało na bazie warszawskiej załogi kancelarii K&L Gates. Lech Giliciński i Joanna Gąsowski odnaleźli się w zespole kancelarii Wolf Theiss w Warszawie.

W sierpniu do praktyki venture capital oraz private equity kancelarii White & Case przeszło troje byłych prawników kancelarii K&L Gates w Polsce i, w przelocie, jej następczyni, kancelarii DWF. Michał Petz otrzymał stanowisko partnera lokalnego, a  Wanda Kudrycka i Artur Kloc pozycje associate.

Także w sierpniu odnotowano transfer w specjalizacji partnerstwa publiczno-prywatnego. Adriana Mierzwa-Bronikowska i Agnieszka Chylińska, prawniczki specjalizujące się w obsłudze tego rodzaju przedsięwzięć, przeniosły się z kancelarii Hogan Lovells do DLA Piper.

Latem ówczesna kancelaria Weil, Gotshal & Manges wykonała w Polsce rajd po prawników podatkowych przyjmując sześciu ekspertów, w tym czterech z firmy doradczej Deloitte. Byli to doradcy podatkowi Krzysztof Rembierz, Maciej Kostrzewski, Artur Ciechomski i Jakub Grzyb z Deloitte oraz Marek Sikorski z firmy doradczej PwC i Gabriela Biedrzycka, która przeszła z banku BNP Paribas Bank Polska. Kolejny podatkowiec z Deloitte, Piotr Zawacki, przeszedł do Weil w grudniu, akurat kiedy ta amerykańska firma zbierała się do odlotu Polski, a jej krajowy zespół przekształcał się w nowy unit pod nazwą Rymarz Zdort.

Kancelaria DLA Piper we wrześniu uzupełniła ubytek w praktyce transakcyjnej mocnymi figurami z CMS Cameron McKenna Nabarro Olswang. Przyjęła na partnerów w praktyce prawa spółek/M&A i private equity Marka Sawickiego i Jakuba Marcinkowskiego, poprzednio partnerów w CMS, którzy przyprowadzili ze sobą zespół w składzie: Rafał Kluziak, Izabela Gębal, Michał Gintowt, Karolina Stepaniuk i Jakub Szczygieł.

  • Zmiany przywództwa i nowi liderzy w znanych kancelariach

Doszło do kilku zmian partnerów zarządzających w liczących się na rynku kancelariach. Nie były one wszelako powiązane z odejściem byłych szefów z firmy, pozostali w nich zajmując się swoją praktyką.

W styczniu Aleksander Czech objął stanowisko partnera zarządzającego w warszawskopoznańskiej kancelarii SMM Legal  Maciak Mataczyński Adwokaci. Tym samym w kancelarii z powrotem rządzi triumwirat – oprócz Aleksandra Czecha, szefami pozostają Przemysław Maciak i Maciej Mataczyński. W 2018 r. z funkcji jednego z trzech partnerów zarządzających kancelarii zrezygnował Tomasz Sójka, którego nazwisko znikło także z nazwy kancelarii, a ślad po nim pozostał w skrótowcu SMM.

W kancelarii Łaszczuk i Wspólnicy także w styczniu władzę przejęło partnerskie duo Aleksandra Faderewska-Waszkiewicz i Marek Korcz. Wespół zastąpili w tej roli Justynę Szparę, która kierowała firmą ponad osiem lat.

Michał Pawłowski został w marcu partnerem zarządzającym w warszawskim biurze międzynarodowej kancelarii K&L Gates. Zastąpił Macieja Jamkę, który kierował nią od wielu lat, ale tylko na chwilę, albowiem w maju K&L Gates sprzedała swoje warszawskie biuro brytyjskiej firmie prawniczej DWF. Michał Pawłowski pozostał tam na dotychczasowym stanowisku.

Pod koniec marca amerykański prawnik Ronald Given, jeden z dwóch partnerów zarządzających warszawskim biurem kancelarii Wolf Theiss, opuścił stanowisko i firmę, by powrócić do Chicago. Zastąpił go partner Tomasz Stasiak. Drugim dotychczasowym partnerem zarządzającym Wolf Theiss w Warszawie jest niemiecki prawnik Peter Daszkowski.

Ronald Given powrócił do Europy Środkowo-Wschodniej w grudniu, kiedy przyjął ofertę objęcia funkcji prawnika seniora w firmie Deloitte Legal w tym regionie.

Andrzej Pośniak objął 1 maja stanowisko partnera zarządzającego w kancelarii CMS Cameron McKenna Nabarro Olswang w Warszawie. Zastąpił Małgorzatę Surdek, która przywództwo przekazała mu po trzech latach rządów. Zmiana na stanowisku związana była z powołaniem jej w 2018 r. na trzyletnią kadencję do Międzynarodowego Sądu Arbitrażowego Międzynarodowej Izby Handlowej w Paryżu.

  • Rosnący trend transakcji na rynku „wiatru i słońca”

Zeszły rok był okresem zauważalnie rosnącej liczby transakcji inwestycyjnych na rynku tzw. energetyki ze źródeł odnawialnych, zarówno w zakresie elektrowni wiatrowych, jak i elektrowni słonecznych. Ów ruch na rynku był efektem odblokowania ustawodawstwa w tej materii i pojawienia się nowych możliwości sprzedaży i zakupu prądu z wiatraków i paneli słonecznych.

Oto kilka przykładowych transakcji ilustrujących ten trend, opisywanych przez „Rynek Prawniczy”. Firmy Mitsui Renewable Energy Europe Limited i J-Power Investment Netherlands sprzedały elektrownię wiatrową Zajączkowo firmie Green Investment Group. Deal obsługiwały Dentons i CMS. Weil, Gosthal & Manges doradzała funduszowi Aberdeen Standard Investments przy przejęciu 49 elektrowni słonecznych od firmy Modus Group, której doradzała CMS, oraz 43 elektrowni słonecznych od firm Sun Investment Group i E Energija, którym doradzała Dentons. Baker McKenzie i Dentons pracowały przy uzyskaniu przez spółkę Potęgowo Mashav 1,25 mld zł kredytu od konsorcjum banków na sfinansowanie budowy największej lądowej elektrowni wiatrowej w Polsce. Te same kancelarie obsługiwały utworzenie przez firmy Wind Power Invest i GEO Renewables joint venture do budowy siedmiu elektrowni wiatrowych w Polsce. Kancelarie CMS i Solivan doradzały przy przejęciu od firmy WKN farmy wiatrowej Jasna w budowie przez Stadtwerke München.

  • Ponadmiliardowe megatransakcje

Nie zabrakło w minionym roku kilku sfinalizowanych miliardowych megadealów. Oto cztery takie transakcje opisywane przez „Rynek Prawniczy”. Największą było nabycie przez konsorcjum inwestorów z udziałem Polskiego Funduszu Rozwoju, singapurskiej firmy PSA International i australijskiego funduszu IFM Investors za 4 mld 653 mln zł firmy DCT Gdańsk prowadzącej portowy głębokowodny terminal kontenerowy od firmy inwestycyjnej Macquarie Infrastructure and Real Assets i australijskich funduszy emerytalnych. W obsługę tego przejęcia zaangażowane były Weil, Gotshal & Manges, Dentons, Linklaters i Clifford Chance. Przy jego sfinansowaniu kredytami konsorcjum banków doradzały Allen & Overy i White & Case.

Austriacka firma Immofinanz  za rekordową na rynku nieruchomości biurowych kwotę 1 mld 644 mln zł kupiła wieżowiec Warsaw Spire Tower od belgijskiej firmy deweloperskiej Ghelamco i amerykańskiego funduszu private equity Madison International Realty. Transakcję  obsługiwały Magnusson i Greenberg Traurig.

Dwie megatransakcje dotyczyły istniejącej w Polsce firmy hotelarskiej Orbis, której właścicielem jest francuska firma Accor. W styczniu Accor nabyła od innych inwestorów akcje Orbisu stanowiące 33,15 proc. kapitału w sumie za 1 mld 450 mln zł. W październiku natomiast odkupiła od Orbisu działalność w zakresie obsługi hotelowej za 1 mld 218 mln zł. Obie transakcje obsługiwały Dentons i Weil, Gotshal & Manges.

Bank Millenium sfinalizował w maju nabycie za 1 mld 833 mln zł Euro Banku w Polsce od francuskiego banku Société Générale, spłacając mu także finansowanie uprzywilejowane  w kwocie około 3,8 mld zł. Doradzały Clifford Chance i Greenberg Traurig.

  • Coming out kancelarii w Polsce w stronę grup LGBT

W ubiegłym roku po raz pierwszy tak stanowczo objawił się trend wspierania przez kancelarie w Polsce środowiska tzw. LGBT (skrót z angielskiego Lesbian, Gay, Bisexual, Transgender oznacza zarówno osoby o skłonnościach homoseksualnych, jak i osoby transpłciowe, których własna świadomość płciowa nie zgadza się z ich płcią biologiczną).

Powstała pierwsza w Polsce kancelaria specjalizująca się w problemach prawnych osób LGBTKnut Mazurczak Adwokaci . W lutym otworzyli ją adwokaci Paweł Knut i Anna Mazurczak. Kancelaria zajmuje się m.in. sprawami zawierania za granicą jednopłciowych związków partnerskich lub małżeństw. Prowadzi postępowania dotyczące uznania ich w Polsce, a także dotyczące zmiany nazwiska na nazwisko partnerki lub partnera. Prawnicy doradzają w kwestiach zabezpieczenia stosunków prawnych między osobami żyjącymi w związkach jednopłciowych poprzez szczegółowe pełnomocnictwa, umowy majątkowe oraz testamenty. Kancelaria oferuje też rozwiązania prawne dla dzieci urodzonych in vitro i przez tzw. surogatki (matki zastępcze) w Polsce i za granicą, których jako rodziców wskazano dwie kobiety lub dwóch mężczyzn. Doradza w sprawach zagranicznej adopcji dzieci przez pary jednopłciowe. Świadczy również pomoc prawną w przypadkach dyskryminacji „ze względu na orientację seksualną lub tożsamość płciową”, m.in. w pracy, dostępie do usług, w ochronie zdrowia i edukacji, a także ofiarom przestępstw spowodowanych uprzedzeniami. Reprezentuje osoby transpłciowe w postępowaniach sądowych w sprawach uzgodnienia płci prawnej i w postępowaniach administracyjnych w sprawach zmiany oznaczenia płci prawnej w akcie urodzenia. Doradza im w sprawach zmiany imienia i nazwiska.

Anna Mazurczak została ubiegłoroczną laureatką konkursu „Kobieta Adwokatury 2018” zorganizowanego przez samorząd adwokacki. Z kolei Igor Ostrowski z Dentons zdobył nagrodę Prawnika Roku LGBT+ dla partnera kancelarii najbardziej zaangażowanego we wspieranie różnorodności seksualnej i włączania do firmy osób z grupy LGBT+. W uzasadnieniu przyznania nagrody napisano m.in., że jest „widocznym aktywistą”, oddanym świadczeniu pomocy prawnej pro bono dla wielu organizacji z kręgu LGBT+ i broniącym ludzkich praw członków tej społeczności.

Prawnicy kancelarii Clifford Chance zaangażowali się pro bono przygotowując i składając do sądu wniosek o zabezpieczenie powództwa o ochronę dóbr osobistych poprzez wydanie zakazu kolportażu naklejek z hasłem „Strefa wolna od LGBT” , które miały być dołączane do tygodnika „Gazeta Polska”.

Krakowska kancelaria prawa pracy Baran Książek Bigaj reprezentuje firmę Ikea w głośnej sprawie zwolnienia przez nią pracownika z powodu skomentowania obchodów dnia LGBT.

  • Polska kancelaria doradzała angielskiej kancelarii w przejęciu amerykańskiej kancelarii

Kancelaria Domański Zakrzewski Palinka doradzała angielskiej firmie prawniczej DWF w transakcji nabycia spółki komandytowej K&L Gates Jamka od globalnej amerykańskiej firmy prawniczej K&L Gates. W maju opuściła ona Polskę. Jej biuro w Warszawie, zarówno personel, jak i siedzibę, przejęła kancelaria DWF.

  • Polska przystanią brytyjskich prawników po brexicie

Kancelaria CMS Cameron McKenna Nabarro Olswang poczyniła kroki, by zapewnić swoim klientom możliwość ich dalszego reprezentowania w postępowaniach przed Urzędem Unii Europejskiej Do Spraw Własności Intelektualnej (European Intellectual Property Office – EUIPO) po brexicie. W tym celu przeniosła swoją praktykę unijnych znaków towarowych i wzorów przemysłowych z Londynu do Warszawy, dołączając ją do istniejącej polskiej praktyki własności intelektualnej prowadzonej przez Tomasza Koryzmę. Grupa londyńskich prawników CMS zarejestrowała się w warszawskiej izbie radcowskiej jako prawnicy zagraniczni, co daje im prawo do praktykowania w Polsce.

  • Procesy o cenzurę przeciwko Facebookowi

Facebook doczekał się w Polsce dwóch pozwów za cenzurowanie treści. Pierwszy proces wytoczył amerykańskiemu internetowemu serwisowi biznesu społecznościowego prezes Reduty Dobrego Imienia Maciej Świrski, o ochronę dóbr osobistych. Poszło o zablokowanie przez administratorów fejsbukowych stron organizatorów Marszu Niepodległości. Powód jako użytkownik Facebooka zarzucił mu naruszenie art. 54 konstytucji RP, zapewniającego każdemu wolność wyrażania poglądów, pozyskiwania i rozpowszechniania informacji oraz zakazującego stosowania „cenzury prewencyjnej środków społecznego przekazu”. W sądzie reprezentuje go kancelaria Pasieka Derlikowski Brzozowska, podczas gdy pełnomocniczkami pozwanego są prawniczki kancelarii White & Case. Proces ruszył w czerwcu przed Sądem Okręgowym w Warszawie.

W maju z drugim pozwem wystąpiła tzw. Społeczna Inicjatywa Narkopolityki, która założyła w serwisie zamknięte strony, na których m.in. użytkownicy narkotyków wymieniali się doświadczeniami. Facebook usunął strony, uznając je za „niezgodne ze standardami społeczności”. W imieniu SIN, z powództwem o ochronę dóbr osobistych, które zainspirowała fundacja Panoptykon zajmująca ochroną prywatności i wolności, wystąpiła do Sądu Okręgowego w Warszawie pro bono kancelaria Wardyński i Wspólnicy. W pozwie zarzucono Facebookowi niesłuszne ograniczenie wolności słowa (tzw. prywatną cenzurę). Powód domaga się przywrócenia usuniętych kont i stron oraz publicznych przeprosin.

  • Nagły atak RODO: trzymilionowa kara za wyciek danych

We wrześniu Urząd Ochrony Danych Osobowych nałożył na sklep internetowy Morele.net 2,8 mln zł kary za niewystarczające zabezpieczenia organizacyjne i techniczne, które ułatwiły wyciek danych klientów, w tym adresów e-mail, numerów telefonów i numerów PESEL. Była to najwyższa kara nałożona przez UODO, pomimo że firma twierdziła, iż dane były zabezpieczone właściwie, ale padły ofiarą zamierzonego ataku hakerskiego. W postępowaniu przed UODO firmę reprezentowała kancelaria Maruta Wachta. Sprawę rozstrzygnie sąd, do którego odwołanie się, zapowiedziała ukarana spółka.

  • Polsko-rosyjski arbitraż gazowy ma się ku wyrokowi

W czerwcu w trwającym przed Trybunałem Arbitrażowym w Sztokholmie sporze o ceny gazu ziemnego pomiędzy polską PGNiG i rosyjskim Gazpromem, trybunał wydał orzeczenie częściowe, w którym potwierdził wynikające z kontraktu stron prawo polskiej firmy do rewizji ceny gazu w przypadku istotnych zmian na rynku, czego ta się domagała. Arbitrzy potwierdzili, że PGNiG ma prawo żądać niższych cen za dostawy gazu na podstawie tzw. kontraktu jamalskiego podpisanego z Gazpromem w 1996 r. PGNiG twierdziło, że Gazprom od lat odrzuca polskie wnioski o obniżkę ceny, w wyniku czego znacznie przekroczyła ona ceny tego surowca na rynkach Europy Zachodniej. Trybunał stwierdził, że „co do zasady roszczenie PGNiG o ustalenie nowej, niższej ceny kontraktowej jest zasadne”. Zdecydował też, że sam ustali nową cenę rosyjskiego gazu dla Polski, która będzie obowiązywać wstecz od listopada 2014 r., kiedy formalnie powstał spór. Trybunał określił termin wydania wyroku w sprawie na luty lub marzec 2020 r. PGNiG reprezentuje w arbitrażu kancelaria Weil, Gotshal & Manges. Po stronie Gazpromu występuje kancelaria Jones Day.

  • Internetowe inicjatywy legaltech

Podmuchy technologicznej nowoczesności docierają coraz mocniej nad polski rynek prawniczy. I podmioty publiczne, i prywatne, podejmują coraz śmielej inicjatywy z zakresu legaltech. ”Rynek Prawniczy” gromadzi kompetencje, by je opisywać. W ubiegłym roku odnotowaliśmy dwie.

W marcu PKO Bank Polski, największy polski bank, wszedł na rynek prawny z ofertą internetowego serwisu. Wdrożył pilotażowo „narzędzie e-prawnik” dla posiadaczy rachunków firmowych z grupy małych i średnich przedsiębiorstw. Usługi prawne dostarcza im serwis internetowy TuPrawnik po promocyjnej cenie z rabatem. E-prawnik oferuje biznesowym klientom banku ”szybką konsultację prawną” i „usługę prawną”. Pierwsza to zwykła porada udzielana telefonicznie w prostej sprawie. Natomiast druga przeznaczona jest dla spraw bardziej skomplikowanych, które wymagają „indywidualnego podejścia i analizy”, a także np. reprezentacji procesowej czy sporządzenia umowy.

Warszawski samorząd radców w listopadzie uruchomił zmodyfikowaną wersję swojej internetowej wyszukiwarki prawników. Do witryny Szukaj Radcy „certyfikowanej przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w Warszawie” dodano możliwości autoprezentacji przez zapisanych do serwisu radców z izby warszawskiej, co ma przekonywać potencjalnych klientów, poszukujących przez Internet porady prawnej w życiu prywatnym, czy w biznesie, do korzystania z ich usług. Serwis zawiera profile radców, którym za darmo umożliwiono zaprezentowanie, oprócz podstawowych informacji kontaktowych oraz dotyczących specjalizacji zawodowej, także kompetencji i doświadczenia we własnoręcznie napisanych sylwetkach.

  • Nasz plebiscyt, nasz ranking

W marcu został rozstrzygnięty Plebiscyt „Rynku Prawniczego” na Transakcję Roku 2018. Zwyciężyło przejęcie przez Polski Fundusz Rozwoju produkującej pojazdy szynowe firmy Pesa Bydgoszcz. Tę transakcję wybrali czytelnicy „Rynku Prawniczego” spośród 21 umieszczonych na liście do głosowania. Tym samym zwycięzcami plebiscytu zostały kancelarie Linklaters i Weil, Gotshal & Manges, które ją obsługiwały. Na mocy umowy inwestycyjnej państwowy PFR zainwestował 300 mln zł w Pesę, która jest największym producentem  pociągów elektrycznych i spalinowych, lokomotyw oraz tramwajów w Polsce, odkupując prawie 100 proc. akcji od dotychczasowych głównych akcjonariuszy fabryki. Była to „nacjonalizacja ratunkowa” – Pesie brakowało pieniędzy na płacenie bieżących rachunków, a jednocześnie zdobyła tyle zamówień, że nie była w stanie ich zrealizować. Pod presją banków, które udzieliły jej pożyczek, ogłosiła poszukiwania inwestora, który ją dokapitalizuje.

Podobnie jak rok, dwa i trzy lata wcześniej, kancelaria Dentons zwyciężyła w ogłoszonym w grudniu superrankingu opracowanym przez „Rynek Prawniczy” na podstawie zeszłorocznych wyników trzech najważniejszych rankingów firm prawniczych. Na podium znalazła się również kancelaria Clifford Chance, tak samo jak w trzech poprzednich superrankingach. W ubiegłym roku ponownie do strefy medalowej dostała się także kancelaria CMS Cameron McKenna Nabarro Olswang.

Tu pigułka z roku 2018

Tutaj pigułka z roku 2017

Ireneusz Walencik

i.walencik@rynekprawniczy.pl