Państwowa kancelaria w helikopterowym sporze – firma wycofała wezwanie na arbitraż

471
Wielozadaniowy helikopter H225M Caracal

Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej Polskiej, która miała reprezentować rząd w postępowaniu arbitrażowym z powództwa spółek koncernu Airbus, poinformowała, iż wycofały one wezwanie na arbitraż przeciwko Polsce wniesione na podstawie polsko-holenderskiej umowy o ochronie inwestycji.

Jak podaje PG RP na swojej stronie internetowej, w piśmie nadesłanym z datą 15 maja 2018 r. spółki Airbus Helicopters i Airbus cofnęły wezwanie na arbitraż wniesione przeciwko Polsce 20 grudnia 2017 r. na podstawie art. 8 umowy między Polską i  Holandią o popieraniu i wzajemnej ochronie inwestycji z 1992 r. Spór dotyczy zerwanego przez Polskę w 2016 r. kontraktu na zakup od producenta wojskowych helikopterów H225M Caracal dla polskiej armii. Airbus domaga się odszkodowania – wartość niedoszłego do skutku zamówienia wynosiła 13,4 mld zł brutto.

Sprawa była na początkowym etapie. Trybunał arbitrażowy nie ukonstytuował się jeszcze w pełni: pozywający nominowali na arbitra Stanimira A. Alexandrova, a Rzeczpospolita Polska – prof. Zachary’ego Douglasa.

Jako przyczynę decyzji Airbus wskazał wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 6 marca 2018 r. w sprawie Achmea przeciwko Słowacji. Z orzeczenia TSUE wynika, że model rozstrzygania sporów pomiędzy państwami członkowskimi Unii a inwestorami z tych państw, w postaci tzw. arbitrażu inwestycyjnego, jest niezgodny z prawem unijnym. W wyroku sąd stwierdził, iż zapisy traktatów inwestycyjnych dotyczące rozstrzygania sporów przez sąd polubowny (arbitrażowy) naruszają autonomię prawa UE. Komisja Europejska wezwała państwa członkowskie do zakończenia obowiązywania tych traktatów pomiędzy nimi. Jak informuje Polska Agencja Prasowa, Polska wypowiedziała już umowy z Danią i Portugalią, a parlament pracuje nad wymówieniem traktatów z Grecją, Hiszpanią, Finlandią, Niemcami, Bułgarią, Wielką Brytanią i Irlandią, Austrią, Litwą, Chorwacją, Węgrami, Szwecją, Łotwą. 11 maja 2018 r. Senat zgodził się na wypowiedzenie przez prezydenta umów z Francją, Belgią, Cyprem i Holandią.

PG RP podała także, iż w odpowiedzi skierowanej 20 marca 2018 r. na wezwanie na arbitraż Polska podniosła zarzut braku jurysdykcji trybunału arbitrażowego do rozpoznania sprawy właśnie m.in. z uwagi na sprzeczność polsko-holenderskiego traktatu inwestycyjnego z prawem unijnym.

Spółki Airbusa poinformowały w majowym piśmie, iż wycofanie wezwania na arbitraż nie oznacza zrzeczenia się roszczeń, a firma Airbus Helicopters stwierdziła w oświadczeniu, iż będzie ich dochodzić przed polskimi sądami.

Przetarg na wielozadaniowe śmigłowce dla wojska rozpisano wiosną 2012 r. za rządów koalicji POPSL. W kwietniu 2015 r. Ministerstwo Obrony Narodowej wybrało helikopter Caracal. We wrześniu 2015 r. rozpoczęły się negocjacje umowy offsetowej. Na początku października 2016 r. Ministerstwo Rozwoju nowego rządu Zjednoczonej Prawicy uznało ofertę offsetową za niezadowalającą i zakończyło negocjacje.

Jak informuje Wikipedia, Airbus Helicopters (dawniej Eurocopter Group) to międzynarodowe przedsiębiorstwo produkujące i serwisujące śmigłowce. Powstało w 1992 r. z połączenia działów helikopterowych francuskiej firmy Aérospatiale i niemieckiej firmy DaimlerChrysler Aerospace. Airbus Helicopters jest spółką koncernu Airbus Group (dawniej EADS). Produkuje dziesięć typów helikopterów cywilnych i dziewięć wojskowych.

Ireneusz Walencik

i.walencik@rynekprawniczy.pl